بدون عنوان

براي اينكه اخلاط رابشناسيم،ابتداعلائم غلبه اخلاط ذكرميگردد،سپس خوداخلاط مطرح ميشود.گاهي اوقات دربدن فرد،حال باهرمزاجي که دارد(بلغمي،دموي،صفراوي وسوداوي)يکي ازاخلاط غلبه پيدامیکندوغلبه آن خلط دربدن،بيماري ومرض ايجادميکندکه مابه آن مزاج عارضي مرضي ميگوييم،وگاهي اوقات اين اخلاط باهمديگرمخلوط شده وبيماري راايجادميكنند.حكما(نوشته اندکه غلبه اخلاط تاحدود3500بيماري راميتوانندايجادکنند).

علائم غلبه خون:اگردربدن شخصي خون بيش ازحدشود،علائم زيرراپيداميكند؟1ـ سنگيني سر(ياثقل الرأس)وسنگيني بدن واحساس كسالت.2ـ دهان دره(تثاؤب)وكمان كشش(تمطه)ميكند.3ـ خواب آلودگي وچرت زدن.4ـ بلاهت وكندي فكروحواس.5ـ شيريني طعم دهان.6ـ سرخي رنگ بدن وچشمهاوزبان:مخصوصاًسرخي صورت وگردن.7ـ ظهوردمل وبثورات مخصوصاًدرپشت سروپشت شانه.8ـ خونريزي ازلثه وبيني.9ـ سنگيني گوشه‌هاي چشم(به طرف داخل يابيني).10ـ پرشدن رگها(امتلاءعروق)كه تقريباً(البته نه 100%)معادل فشارخون است(نكته امتلاءدونوع است:1ـ امتلاءبه حسب اوعيه و2ـ امتلاءبه حسب قوه كه تفاوتهايي باهم دارندوبعداً‌ذكرخواهدشد).11ـ خستگي بي‌مورد. سردرد؛پرخوابي؛ادرارخوني؛خستگي؛چاقي؛تپش قلب (نكته:درروايت نوشته شده است كه دواءالدم الحجامه يعني داروي غلبه خون،حجامت است،دواءالبلغم القي يعني داروي بلغم قي كردن است والدواءالمره المشي يعني داروي صفراوسودامسهل است.پس مشخص ميشودكه چه كساني نيازبه حجامت وفصددارند.كسيكه غلبه خون دارد،لازم نيست همه علائم فوق راداشته باشد.بلكه اگرحداقل3/2اين علائم را(يعني بيشتراين علائم راداشته باشد)ميتوانيم بگوئيم غلبة دم دارد.نكته:اينكه شخص بايدحجامت يافصدشودياقي كنديامسهل بخورد،بايدبادليل وبرهان باشد.نكته:افراديكه فشارخون دارند،چشمهايشان قرمزميشودواحساس سنگيني درگوشه داخلي چشم ميكنند.فشارخون رابه دونوع تقسيم ميكنيم فشارخون بلغمي وديگري فشارخون دموي.اگردربيماران فشارخوني دقت كرده باشيد،درمراحل اول بيماري،صورت قرمزاست وبعدازگذشت مدتي صورت زردميشود،درمراحل اوليه،فشارخون، نوع دموي به حساب مي‌آيدودرآنهافصدكردن ياحجامت كردن بسيارمفيداست،اماوقتي چندسال ازفشارخون گذشت وصورت فردبرنگ زردياسفيداست وبدن فردلخت وسست است اين حالت رانميتوانيم به خون نسبت دهيم بلكه نوع بلغمي وشيوه ديگري بغيرازفصدوحجامت براي درمانش اجراميكنيم.نكته:لازم نيست شخص حتماًدموي باشدتاغلبه خون دراوايجادشود.بلكه ممکن  است  مزاج  اصلي شخص،بلغمي ياسوداوي باشد،ولي درحال حاضرغلبه خون دراوصورت گرفته است.هرکدام ازاين مزاجهاميتواننددچارتغييراتي شوندکه غلبه  خون  درآنهاصورت  بگيرد.امابيشتراوقات غلبه دم درافراددموي،غلبه صفرادرافرادصفراوي،غلبه سودادرافرادسوداوي وغلبه بلغم  درافرادبلغمي  صورت  ميگيرد.

علائم غلبه بلغم:معبارتنداز:1ـ سفيدي ورنگ پريدگي پوست به اين معني كه نسبت به گذشته‌اش ودرحالت سلامت رنگش تغييركرده(نكته: كسيكه بطورمادرزادي پوستش روشن بوده والان هم روشن است رانمي‌توانيم دراين گروه قراردهيم بلكه میتوانيم بگوئيم كه مزاج شخص بلغمي است.يعني اگرنسبت به گذشته،پوستش سفيدترشدوحالت رنگ پريدگي پيداكردميگوييم اين شخص غلبه بلغم دارد)،2ـ نرمي ولخت شدن اعضاء(سستي ماهيچه‌ها)كه اين علائم البته نسبت به حالت سلامتش است،3ـ سردي بدن،4ـ اهراق ريق يعني ريختن آب ازدهان مخصوصاًدرشب،(اهراق:ريخته شدن،ريق دومعني دارديكي يعني آب دهان وديگري يعني ناشتا،مثلاًبعضي جاهاميگويدداروراعلي الريق بخوريديعني داروراناشتابخوريد)،5ـ كم شدن عطش مگراينكه بلغم مالح(شور)درمعده باشد.يعني بلغمي که باصفرامخلوط شده است.(مالح=شور،حامض=ترش،حلو=يرين،تفه=بي‌مزه،مر=تلخ).6ـ ضعيف شدن جهازهضم است:ويکي ازنشانه هاي  اصلي آن اين است که فضولات جهازهضم دفع نميشود(نكته:درادامه مباحث جهازهضم وفضولات جهازهضم  توضيح  داده خواهدشد)،مخصوصاً،ضعيف شدن  هاضمه  معده  که نشانه اش آروغ زدن وترش کردن است،7ـ خواب زياد،8ـ كندي حواس:شخص احساس بنگي ميكنديعني شخص ميگويدبنگ است ومثل اينكه كلاهخودروي سرش است يعني احساس ميكندارتباطش بااطراف كم شده است. عطسه،سردرد،صرع،آسم،سينوزيت،التهاب وبزرگ شدن لوزه ها،ضعف هضم،شب ادراري،دردهاوالتهابهاي مفصلي،ترشحات رقيق  واژينال،تأخيردرقاعدگي.

علائم غلبه صفرا:اين علائم زيادترديده ميشوندكه شامل:1ـ زردي پوست2ـ سفيدي چشم3ـ تلخي دهان4ـ خشكي زبان5ـ خشكي دهان وبيني6ـ عطش زياد7ـ بي‌اشتهايي8ـ حالت دل آشوب شدن ودل بهم خوردن9ـ سوزن سوزن شدن اعضاءوخواب رفتگي اعضاء10ـ بثورات صفراوي(جوشهاودانه‌هاي سرسفيد)11ـ قي واستفراغ صفراوي:قي‌هارادسته‌بندي مي‌كنندبعضي ازقي‌هاترش،بعضي شوروبعضي تلخ هستند.قي‌هاي صفراوي ازنظرطعم تلخ هستند.اظهارات خودفرددرموردطعم قي كافي است.تلخي آن نشان دهنده صفراوي بودن است البته به شرطي كه رنگش زردياسبزروشنترازسبزسبزي(كراشي)باشد.(نكته:دراستفراغهابعدازاينكه غذاهادفع شدند،مرحله آخرش به اندازه يك استكان قي زردرنگ غليظ دفع ميشودكه اين راقي صفراوي مي‌گويند)12ـ رنگ بول زردمايل به سرخي ميشود.13ـخوابهاي آتش وحرارت وگرمي‌ديدن، اسهال خوني؛اضطراب؛افزايش خونريزي حيض؛التهاب كبد؛انزال زودرس؛بي خوابي؛تپش قلب؛تنش فكري؛سرفه خشك؛سوزش ادرار؛شوره سر؛لاغري شديد؛لكه بيني (شايديرقانيهاعلائمشان به غلبه صفراخيلي نزديك باشدولي دريرقانها،گاه علائم ديگري هم داريم،مثل سفيدشدن مدفوع وعلائم ديگر)

علائم غلبه سودا:عبارتنداز:1ـ لاغرشدن وخشک شدن تن(هزال)،2ـ تيره شدن رنگ صورت(حمودت بون)،3ـ گودرفتن چشمها،4ـ غليظ وسياه شدن خون،5ـ سوزش معده،6ـ اشتهاي كاذب،7ـ ادرارتيره وغليظ،8ـ دچارتوحش ميشوند،يعني ترس ووحشت بي جهت(براي مثال كسيكه پيش ازاين ازتنهائي وحشتي نداشته ولي اكنون بي‌جهت ازتنهاماندن ميترسد).9ـ توهم:يعني دچاراوهام وخيالات شدن،مثال،احساس ميکندکسي ياچيزي پشت سرش است،يافکرميکندکسي داردصدايش ميكند.10ـ تخيل:يعني شخص براي خودش خيال بافي ميکند،معمولاًخانمهازيادتخيل ميکنند. بي خوابي،لخته شدن خون،آترواسكلروز،نفخ روده ومعده،دردمعده،خشكي پوست،ترك پوست،افسردگي،اسكيزوفرني،پسوريازيس،بزرگي طحال.حالتهاي فوق رادرغلبه سوداداريم.بيماريهاي رواني رااکثراًبه افزايش يک خلط نسبت ميدهيم مثلاًحالت مانيا،رقص ممتدوشيدايي رابه افزايش صفرانسبت میدهيم،ماليخولياوافسردگي وگوشه‌گيرشدن رابه افزايش وغلبه سودانسبت ميدهيم.

سئوال:آياچندخلط ميتوانندباهم مخلوط شوند؟بله يك يادوتاياسه تاازاخلاط ميتوانندباهمديگرمخلوط شده وافزايش پيداكرده باشند،بهرصورت اگرهم مخلوط شوند،يك اسم دارد.اينكه ميگويندشخص بلغمي ـ دموي ـ سوداوي است اشتباه است.بهترين منابعي که ميتوانيددراين زمينه استفاده کنيدکتاب اغراض الطبيه سيد اسماعيل جرجاني است که دکترحسن تاجبخش اين کتاب راترجمه کرده است،کتاب ديگرکتاب ذخيره خوارزمشاهي است وکتاب ديگرخلاصةَالحکمة است.اغراض الطبيه که دکترحسن تاج بخش تصحيح وچاپ كرده است بسيارکتاب خوبي است،آقاي تاجبخش هم واقعاًحق کتاب راخوب اداکرده است،انتشارات دانشگاه تهران اين کتاب رادارددوجلدش آمده است وجلدسوم آن که لغات واصطلاحاتش است بيرون نيامده است.خلاصة الحکمة بهترين کتابي است که شماميتوانيدبخوانيد.

سئوال:خواب پروازوبلندي وسقوط ازبلندي ديدن به چه معنااست؟اين خوابهابه منزله زيادشدن رياح ياباددربدن است چون بادقابل جابجايي است